Bouwbedrijven willen AI en drones, maar lopen vast op datakwaliteit
Grootste efficiëntiewinst zit in betrouwbare info vanop de werf
Het stijgende aantal faillissementen en de lage marges leggen een hoge druk op de bouw- en installatiesector. Hoewel bedrijven investeren in nieuwe technologieën, verdwijnt er elke dag winst op de bouwplaats door losse softwarepakketten, informele chatgroepen en zoekwerk naar de juiste gegevens. Met andere woorden: er bestaat een kloof tussen geavanceerde technologie-investeringen en de digitale basisprocessen op de werf. Volgens digitale specialist AFAS is dat vandaag een onderschat rendementsprobleem in de hele sector.
De economische druk op de Belgische bouwsector blijft hoog. Volgens cijfers van Statbel en Bouwunie registreerde de sector in 2025 precies 2.780 faillissementen, een stijging van 6,1%. Vandaag is de bouwsector zelfs verantwoordelijk voor één op de vier falingen in Vlaanderen, terwijl sectororganisatie Embuild voor 2026 een marginale groei van amper 0,2% voorspelt. Hoge materiaalkosten, stijgende lonen en scherpe contractvoorwaarden dwingen kmo's in de bouw en installatie om hun operationele uitgaven strikt te bewaken.
Tegelijkertijd toont onderzoek van Embuild dat de sector op technologisch vlak aan een serieuze inhaalslag bezig is. Zo gebruikt 26% van de bouw- en installatiebedrijven drones, werkt 23% met BIM-software en experimenteren bijna vier op de tien bedrijven met een vorm van AI.
Dataparadox kost kmo's tienduizenden euro's
Daardoor ontstaat een opvallende paradox. Waar bouwbedrijven grote investeringen doen in geavanceerde technologie, blijkt uit de Embuild-cijfers dat een op de drie juist vastloopt op gebrekkige datakwaliteit. Amper 11% zet AI in voor werfopvolging. De dagelijkse communicatie tussen de bouwplaats en de centrale administratie verloopt bij veel kmo's nog via vier tot zes verschillende softwarepakketten, papieren werfmappen en informele WhatsApp-groepen. Cruciale werfinformatie, zoals gewijzigde uitvoeringsplannen, foto's van opleveringen, meerwerk en urenregistraties, raakt gefragmenteerd. Wanneer een projectleider dagelijks gemiddeld 45 minuten verliest aan het opsporen van de juiste data, manuele correcties en dubbele invoer, kost dat een kmo met zes projectverantwoordelijken al snel 45.000 euro per jaar aan onproductieve loonkosten.
"In de praktijk zien we dat bouwbedrijven bij hun digitalisering vaak starten vanuit het hoofdkantoor en de boekhouding", duidt Machiel den Dekker, directeur van AFAS Software in België. "Dat is de omgekeerde wereld. De essentie van het werk en de kosten ontstaan immers op de werf. Denk aan gemaakte uren, verbruikte materialen, afwijkingen en de dagelijkse voortgang. Wanneer die data pas dagen later of via verschillende losse kanalen op kantoor binnenkomen, loopt de projectrapportering per definitie achter de feiten aan. Je kan geen strakke marges bewaken als je pas bij de eindafrekening ontdekt waar het budget is overschreden."
Drie structurele evoluties in de bouwsector
AFAS ziet drie duidelijke tendensen in het digitaliseringstraject bij bouwbedrijven:
- Van gefragmenteerde chatkanalen naar centrale werfdossiers: Informele chatapplicaties en fysieke mappen maken plaats voor mobiele werftoepassingen. Met deze toepassingen komen werfupdates, foto's en voortgangsnotities direct in het centrale projectdossier.
- Directe koppeling tussen werf en administratie: Bedrijven vervangen kwetsbare tussensoftware door rechtstreekse koppelingen. Gegevens van op de werf stromen zo automatisch door naar kantoor, zonder dat iemand papieren werkbonnen of urenstaten manueel moet overtypen.
- Data als fundament voor AI en realtime margebewaking: Het opbouwen van gestructureerde projectdata is een voorwaarde om te evolueren van nacalculatie achteraf naar realtime sturing op de winst- en verliesrekening tijdens de uitvoering van het project.
"Digitalisering op de werf draait in essentie niet om meer software, maar om overzicht en rust op de bouwplaats," besluit Machiel den Dekker. "Wanneer projectleiders en vakmensen vanuit één centrale informatiebron werken, verdwijnt het zoekwerk en het manuele herstel van fouten. Alleen zo kunnen bouwbedrijven hun marges beschermen in deze volatiele markt."
ZOEKT U EEN BEDRIJF DAT OVER DIGITALISERING WIL GETUIGEN?
Praktijkcase Iris Groep: 842 projecten gestroomlijnd vanuit de werf
Dat het stroomlijnen van de informatievoorziening geen kwestie van een knop omzetten is, bewijst de transformatie bij de Iris Groep, specialist in industriële schilder- en renovatiewerken (360 medewerkers in het hoogseizoen, 842 actieve operationele projecten). Iris werkte met versnipperde softwarepakketten en zag het risico op foutieve overdrachten stijgen. In plaats van een snelle software-implementatie koos de directie voor een gefaseerd verandertraject dat vertrok vanuit de echte behoeften op het terrein.
"Digitalisering op papier ziet er altijd eenvoudig uit, maar de realiteit van de werf is weerbarstig," licht Wim Mussche toe, COO bij Iris. "Als de mensen op de werf er geen direct voordeel van merken, werkt de software niet. We hebben eerst onze operationele processen van a tot z ontleed. Pas toen die helder waren, hebben we stap voor stap mobiele toepassingen uitgerold voor onze ruim 200 arbeiders. Zij vragen vandaag via hun smartphone hun uren en verlof aan, en leggen op locatie bij grote opdrachtgevers, zoals in de Antwerpse haven of bij TotalEnergies, direct hun veiligheidscertificaten digitaal voor."
Volgens Mussche moet een directie een dergelijke transformatie zelf trekken. "Ongeveer 70% van het trekwerk lag in het begin bij mij als COO. Als het management de koers niet strak bewaakt en op de werfvloer begeleidt, vallen medewerkers bij de eerste weerstand snel terug op oude gewoontes en informele chatgroepen."
Wim Mussche, COO bij Iris Groep, is beschikbaar voor interviews of aanvullende toelichting bij deze praktijkcase.
Noot voor de redactie
Bronnen
- Faillissementscijfers en sectorgroei: Statbel en Bouwunie (2.780 falingen in 2025, +6,1%, verantwoordelijk voor 1 op 4 Vlaamse faillissementen). Embuild-prognose voor 2026 (0,2% sectorgroei).
- Digitaliserings- en AI-statistieken: Embuild-bevraging over technologie in de Belgische bouw- en installatiesector (26% drones, 23% BIM, ~40% AI-experimenten, 30% knelpunt datakwaliteit, 11% AI voor werfopvolging).
- Rendementsberekening (€45.000): Gebaseerd op een gemiddelde loonkost van €50/uur voor projectbegeleiders in de Belgische bouw en installatie. Een tijdverlies van 45 minuten per dag per projectleider komt neer op circa 150 onproductieve uren per jaar. Voor een organisatie met 6 projectleiders resulteert dit in een jaarlijkse kost van €45.000 aan zoekwerk en herstel van datafouten.
Over AFAS Software
AFAS Software ontwikkelt bedrijfssoftware die administratieve processen samenbrengt en automatiseert in één centraal pakket. Met meer dan vijftien jaar ervaring op de Belgische markt ondersteunt AFAS organisaties bij het vereenvoudigen van hun administratie en het
verminderen van dubbel werk.
Voor meer info
RCA PR I Kirsten Van de Werf I Tel. +32 492 12 77 54 I kirsten.van.de.werf@rcapr.be
